Giresun Işık Gazetesi -
$ DOLAR → Alış: 3,91 / Satış: 3,93
€ EURO → Alış: 4,63 / Satış: 4,65

KUDRET-İ MİYÂH ELEKTRİK ŞİRKETİ

  • 22.08.2016

GİRESUN’DA “KUDRET-İ MİYÂH ELEKTRİK ŞİRKETİ”NE DAİR BİR BELGE (1925)

Elektriğin aydınlatmada kullanılması XIX. yüzyılın ilk yarısında gerçekleşti. Paris’te 1878’den sonra elektrik ile aydınlatmaya geçildi. Osmanlı imparatorluğunda Şam, Selanik gibi diğer şehirlerde elektrik donanımına İstanbul’dan önce izin verildi. İstanbul’a elektriğin geç gelmesini bazı yazarlar II. Abdülhamid’in istibdadına ve güvenlik kaygısına bağlarlar. Cumhuriyetin ilk yıllarında aydınlatmada kullanılan havagazı, petrol ve lüks lambaların yerini artık elektrik almaya başlamıştı.

Taşrada, I. Dünya Savaşı öncesinde gaz lambaları ile aydınlatılan Trabzon, savaş sonrasında belediye ve Vehip Paşa’nın girişimleri ile elektrikle aydınlatılmaya çalışılmıştır. Trabzon’a elektrik verilmesinden kısa bir süre sonra elektrik üreten motorlar infilak edince, Trabzonlular yeni arayış işine girmişler, daha sonraki yıllarda elektrik üretimi için “Trabzon Elektrik Türk Anonim Şirketi” için iş adamları bir araya gelmişlerdir (1924). Giresun’a elektrik getirilmesi ile ilgili bu kabil çalışmaları Sadık Sarısaman ayrıntılı bir şekilde yazmıştır. Sarısaman’ın çalışmalarından anlaşıldığına göre Giresun’da da aydınlatmanın elektrikle yapılması için aynı yıl teşebbüse geçildi. Sudan elektrik enerjisi üretilmek üzere Doktor Eyüp Sabri Bey, Eylül ayı başında Fransa’dan bir mühendis getirterek proje hazırlattı. Daha sonra 10 Ekim 1924 Cuma günü Hasan Yazıcızâde Hüseyin Efendi’nin ticarethanesinde bir araya gelen Giresun mebusu Hakkı Tarik [Us] Bey, Giresun mebusu Musa Kazım Bey, [Musa Kazım Bey’in kardeşi], [Hacı Eminzâde]Hacı Emin Efendi, Kösezâde Mehmet Efendi, Akifzâde Fahri Bey, Hasan Yazıcızâde Hüseyin ve ortakları, Hacızâde Hüseyin, Hacızâde Hüseyin biraderi Âsım Bey, Hattatzâde Ali Fehmi Efendi, Doktor Eyüp Sabri Bey, [Eyüp Sabri Bey’in kardeşi] Ruhi Bey, Tekbaşzâde Aziz Bey, Bekirzâde Abdullah Efendi, Sütlaçzâde Mustafa Efendi, Çobanzâde Hafız Veysel, [Hafız Veysel’in kardeşi] Hilmi Efendi, Murtazazâde Ahmet Efendi 1000’er lira vererek “Giresun Kudret-i Miyâhiye Anonim Şirketi”nin kurucu üyesi oldular. Şirket için 26 Aralık 1924 Cuma günü yapılan toplantıda Doktor Eyüp Sabri Bey, Hasan Yazıcızâde Hüseyin Bey, Tekbaşzâde Abdülaziz Bey, Kösezâde Mehmet Bey, Hacı Eminzâde Hacı Emin Bey’den oluşan 5 kişilik idare heyeti teşekkül etmişti. Sarısaman’ın Işık gazetesinden aktardığına göre nizamnamesi hazırlanarak onay için Ticaret Bakanlığı’na gönderilen şirketin başlangıçtaki sermayesi 75.000 lira idi.

Elimizde bulunan belgeye göre elektrik şirketinin sermayesi 75.000 lira değil, 70.000 lira, adı da “Giresun Kudret-i Miyâh Elektrik Türk Anonim Şirketi” idi. Şirketin “Nizamnâme-i Dâhili”, yani içtüzüğü ile sermayesinin % 10’unun bankaya depozito edildiğine/yatırıldığına dair “İtibar Mektubu”, yani teminat mektubu, Ticaret Vekâleti tarafından Vekiller Heyetine sunulmuş, Vekiller Heyetinin 22 Mart 1925 Pazar günkü oturumunda görüşülerek onay verilmiştir. Kararnamede Türkiye Reisicumhuru Gazi Mustafa Kemal [Atatürk] Paşa’nın, Başvekil olarak İsmet [İnönü] Bey’in, diğer vekiller heyetinin imzaları bulunmaktadır. Kararnamede aynen şunlar yazılıdır:

Kudret-i miyâhdan istihsâl olunacak kuvve-i elektriyeyi şehir ve kasabaların tenvîrât-ı umûmiyyesine ve müessesât-ı zâ‘iyede isti‘mâl eylemek ve merkezi Giresun’da olmak üzere yetmişbin lira sermaye ile teşkili talep olunan ‘Giresun Kudret-i Miyâh Elektrik Türk Anonim Şirketi’nin ta‘dilât ve tasmîmât-ı lâzime icrâsıyla Ticaret Vekâleti celîlesinden mevrud nizamnâme-i dahili lâyıhası ve sermayenin yüzde onunun depozito edildiğini natık i‘tibar mektubu İcra Vekilleri Hey’etinden 22/3/[1]341 tarihli içtimaında tedkiki ve mütâlaa olunmuş ve keyfiyet lede’l-tezekkür nizamnâme-i dahili lâyıhasında icra kılınan ta‘dilât dairesinde mezkur şirketin tasdiği kabul edilmiştir”.

Şirket tüzüğünün Ticaret Vekâletince onaylanmasına rağmen belediye ile olan problemler nedeniyle ihale aşamasında şirket dağılmış, böylece bu ilk teşebbüs sonuçsuz kalmıştır.

 

Kaynak: BCA, nr. 030.18.1.1-13.17.15; Mesut Çapa-Rahmi Çiçek, Yirminci Yüzyıl Başlarında Trabzon’da Yaşam, Trabzon 2004, s. 65; Murat Küçükuğurlu, “Cumhuriyet Devrinde Bir Millî Sanayi Örneği: Trabzon Elektrik Türk Anonim Şirketinin Kuruluşu”, Uluslararası Karadeniz İncelemeleri Dergisi, sayı: 3 (Güz 2007), s. 91-116; Sadık Sarısaman, Cumhuriyetin İlk Yıllarında (1923-1930) Giresun (Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Hayat), İstanbul 2001, s. 174-176.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ

Bir Cevap Yazın

Mersin'de vazgecilmez an gecirmek isteyenlerin sitesi escort sizleri bekliyor!
Turkiyede adini duyurmus en kalitali porno film izleme sitesi porno videolar
www.mobilsikisleri.com
3D ile Porno izle
porno izlemek zevkli porno filmler hd mobil porno izle

mobil porno , mobil porno , mobil porno , mobil porno , mobil porno ,